| "BỆNH THỜI ĐẠI" CỦA THẾ KỶ XXI |
|
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), loài người đã trải qua “thời đại bệnh truyền nhiễm”, “thời đại bệnh thể xác” và đang chuyển sang “thời đại bệnh tinh thần” trong thế kỷ XXI.
Từ năm 2008, WHO đã quyết định chọn ngày 10/10 là Ngày sức khỏe tinh thần thế giới, với mục đích đưa vấn đề này lên hàng ưu tiên toàn cầu, nhắc nhở mọi người phải quan tâm đến sức khỏe tinh thần. Càng văn minh càng nhiều người mắc bệnh Theo thống kê, trên thế giới có gần 54 triệu người mắc các rối loạn sức khỏe tâm thần, như bệnh tâm thần phân liệt và rối loạn cảm xúc lưỡng cực, 154 triệu người mắc bệnh trầm cảm. Ở các nước phát triển, bệnh tâm lý đã trở thành loại bệnh quen thuộc. Doanh nhân tham dự một hội thảo về chăm sóc sức khỏe tinh thần Ở Mỹ, 89% người từng trải qua các ức chế tâm lý nặng nề, gần 50 triệu người mắc các bệnh tâm lý ở mức độ khác nhau. Nước Mỹ đã thống kê, tình trạng ức chế tâm lý gây ra tổn thất kinh tế hằng năm lên tới 305 tỷ USD. Tình trạng rối loạn tâm thần cũng đang ngày càng trở nên phổ biến ở các nước đang phát triển. Tại Việt Nam, theo kết quả điều tra quốc gia của Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1, tỷ lệ mắc 10 bệnh tâm thần phổ biến là 12% (khoảng 12 triệu người); tỷ lệ rối loạn tâm thần khoảng 20-30%. Số người mắc các trục trặc tâm lý tại Việt Nam tăng hằng năm, với tốc độ hơn 10%. Các nghiên cứu chuyên ngành cho thấy, tình trạng phân hóa xã hội diễn ra với tốc độ nhanh, trên diện rộng và mức độ phân hóa cao là nguyên nhân chính của tình trạng bệnh tâm lý ngày một gia tăng. Phân tích của TS.BS Nguyễn Thị Mỹ Châu (Bộ môn Tâm thần - Tâm lý y khoa thuộc Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch), về stress - một loại bệnh tâm lý, chứng minh điều này. Theo BS Châu, stress là cách cơ thể thích nghi với các tình huống mới của môi trường. Trong quá trình thích nghi với môi trường mới, ở giai đoạn đầu, stress giúp người ta tăng khả năng cảnh giác, tạo sự tập trung, từ đó tăng năng lực phán đoán, ý chí và tính chiến đấu. Tuy nhiên, nếu môi trường liên tục thay đổi, hoặc mức độ thay đổi liên tục tăng, khi phải huy động các nguồn năng lượng dự trữ để đối mặt lâu dài với các tác nhân tấn công từ môi trường mới thì cơ thể sẽ dần giảm sự thích nghi. Tiếp tục kéo dài, nguồn năng lượng dự trữ sẽ bị cạn kiệt, việc phòng vệ bị khuất phục, cơ thể sẽ kiệt sức, sinh ra các bệnh tâm thế. Đó là tình trạng mệt mỏi, lo âu, mất tập trung, trí nhớ suy giảm, dễ bị kích động, thậm chí đau đầu, đau thắt ngực, tăng hoặc tụt huyết áp, loét dạ dày, béo phì, rối loạn tiêu hóa, nổi mề day, suyễn… Tình trạng ấy không chỉ làm giảm chất lượng sống của chính bản thân người bệnh, mà còn ảnh hưởng đến những người xung quanh, nhất là những người sống kề cận như vợ/chồng, cha mẹ, con cái, đồng nghiệp… Theo tâm lý học, xã hội càng văn minh thì bệnh tâm lý càng gia tăng và phổ biến. Như thế phải chăng muốn tránh bệnh tâm lý thì phải ngăn chặn xã hội phát triển? Câu trả lời chắc chắn là không phải vậy! Theo phân tích của TS.BS Châu, ai cũng có thể bị stress, từ trẻ sơ sinh cho đến người già, thậm chí ngay trước khi rời bỏ sự sống, người ta cũng có thể bị stress, vì cuộc sống luôn tiếp diễn và con người luôn phải tiếp nhận và đối phó với môi trường mới. Điều quan trọng là sự nhận thức và kiểm soát stress theo hướng nào, tiêu cực hay tích cực.
Theo WHO, bệnh tâm thần có thể chữa khỏi hoặc thuyên giảm tốt nếu được phát hiện sớm và chữa trị đúng cánh. Cần biết, bệnh tâm lý là một loại bệnh bình thường, và đây là một bệnh cần được tư vấn trị liệu, như bất kỳ một bệnh thực thể nào cần dùng dược phẩm trị liệu. Tại Mỹ, có luật bắt buộc các doanh nghiệp có trách nhiệm đài thọ chi phí về sức khỏe tâm lý của nhân viên, chi phí tư vấn tâm lý nằm trong tiền bảo hiểm y tế cá nhân. Việc chăm sóc tinh thần có thể được tiến hành bằng nhiều giải pháp khác nhau, trong đó, sự tham vấn của các chuyên gia tâm lý có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng ngừa để những bức xúc tâm lý, những trạng thái tâm lý căng thẳng được kịp thời giải tỏa, tạo nên một đời sống tinh thần tích cực, không dẫn đến những chứng bệnh stress tiêu cực, tâm thần, tự kỷ… Ở những nước phát triển như Nhật Bản, Mỹ…, nhiều doanh nghiệp có phòng tư vấn tâm lý, phòng xả stress tại trụ sở làm việc để hỗ trợ nhân viên giải tỏa những bức xúc, căng thẳng trong đời sống tâm lý. Tại Việt Nam, đến nay vẫn chưa có doanh nghiệp nào triển khai mô hình chăm sóc sức khỏe tinh thần cho nhân sự thông qua việc thiết lập phòng tư vấn và xả stress tại công ty. Tuy nhiên, trên thực tế, công tác chăm sóc sức khỏe tinh thần đang dần được nhận thức đúng đắn trong một bộ phận xã hội, nhất là ở các thành phố lớn. Rất nhiều trung tâm tư vấn tâm lý đã ra đời đáp ứng nhu cầu cần một nơi để chia sẻ những bức xúc, băn khoăn, và nhận lại những giải pháp để giải tỏa tình trạng căng thẳng, tránh những stress kéo dài dẫn đến khả năng đối phó của cơ thể bị kiệt quệ. Theo báo cáo của Trung tâm Ứng dụng khoa học tâm lý Hồn Việt - đơn vị đầu tiên đưa ra hoạt động chăm sóc tinh thần một cách chuyên nghiệp - hiện Trung tâm đang thực hiện chăm sóc tinh thần cho nhân sự (chủ yếu ở cấp trung và cao) cho gần 40 doanh nghiệp (với sản phẩm “Bảo hiểm tinh thần”). Đấy là những tín hiệu đáng mừng, thể hiện nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của sức khỏe tinh thần đối với mỗi cá nhân và cả tập thể, cộng đồng. Xin kết thúc bài viết bằng chia sẻ của bà Nhan Húc Quân - Tổng giám đốc Công ty TNHH Bao bì giấy nhôm New Toyo, một trong những doanh nghiệp đầu tiên ở TP.HCM đưa việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho nhân viên vào chương trình hành động của mình: “Chỉ số sức khỏe của đội ngũ quản lý trung, cao cấp luôn gắn liền với sức khỏe của lãnh đạo, mà lãnh đạo không phải ai cũng hiểu đúng từng trạng thái tâm lý của con người để nhập vai tư vấn. Tôi tin tưởng dịch vụ “bảo hiểm tinh thần” giúp các cộng sự của tôi không bị ngỡ ngàng, khó xử trước những vấn đề về tâm lý của thuộc cấp, đồng nghiệp, thậm chí là cả những vấn đề của gia đình. Từ đó, mọi người có thái độ hành xử đúng đắn và tích cực, làm nền tảng thúc đẩy công việc tiến triển”. KIM PHƯƠNG |
Nguồn: Báo DNSG
